“Yeni Savaş Başlıyor” Analiz
Barbara SCHUMANN Sweden University

Arap Dünyası Güvende Değil

“Yeni Savaş Başlıyor”

Çok eski değil geçtiğimiz günlerde Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin ekonomik sorunlarına odaklanan iki önemli rapor yayınlandı. Bu raporlardan ilki 2019’un Aralık ayında Dünya Bankası tarafından hazırlanan “Gulf Economic Update, December 2019: Economic Diversification for a Sustainable and Resilient GCC” adlı çalışma. İkincisi ise 2020’nin Ocak ayında IMF tarafından yayınlandı ve başlığı “The Future of Oil and Fiscal Sustainability in the GCC Region”.

İşte bu noktada KİK, Basra Körfezinde Irak dışındaki 6 Arap ülkesini kapsıyor: Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Suudi Arabistan, Umman, Katar ve Kuveyt. KİK üyesi ülkeler fosil enerji zengini olarak biliniyorlar ancak bu ülkeler kısa ve uzun vadede çok önemli sorunlarla yüzleşmek zorunda kalacaklar.

Bu raporlarda Körfez ülkelerinin kısa ve uzun dönemde karşılaşacakları ekonomik sorunlara yer verilmiş.

Aslında 2000’li yılların sonlarına doğru petrol varil fiyatının 100 ABD dolarının üzerine çıkması ile Körfez ülkelerinin fosil enerji gelirleri baş döndürücü seviyelere ulaştı. Ancak ABD’de kaya gazının keşfi dünya enerji piyasalarının zeminini derinden sarstı. Petrol piyasasına günlük 7-8 milyon varil gibi devasa bir düzeyde üretici olarak ABD’nin katılması tüm hesapları altüst etti. Buna ilave olarak 2000’li yılların tümünde gözlemlenen küresel büyüme eğiliminin yerini gevşemeye bırakması ile küresel enerji talebinin artışında kayda değer bir yavaşlama söz konusu.

Arz ve talep yönlü bu iki bileşenin etkisi ile 2016 yılının başından itibaren petrol varil fiyatları 40 ABD doları civarına çekildi. 2016 sonrasında Brent tipi ham petrol varil fiyatı 40-60 ABD doları bandında seyretmekte. İran ve Venezuella gibi ülkelerin petrol ihracatında son birkaç yıldır çok ciddi azalma ve ayrıca 2019 Haziran’ında Körfez Bölgesinde meydana gelen saldırılara rağmen küresel piyasalarda büyük fiyat sıçramaları yaşanmaması fosil enerji fiyatlarında önümüzdeki dönem seyrinin daha mutedil olacağını gösteriyor.

2020’de Küresel enerji fiyatlarının düşük seyretmesi ve yakın gelecekte fiyatların yine benzer bir fiyat aralığında seyredeceği düşünüldüğünde, Körfez ülkelerine yönelik yapılan kısa dönemli projeksiyonlara göre ekonomik alanda güçlü bir toparlanma beklenmiyor. 2018 yılında Körfez ülkelerinde ortalama büyüme yüzde 2 düzeyinde iken 2019 yılında büyüme ortalaması yüzde 0,8 düzeyine geriledi. 2020 ve 2021 yılı için büyüme beklentisi yüzde 2 civarında olması bekleniyor.

Burası önemli: Körfez ülkelerinin sahip oldukları finansal servetin kümülatif değeri 2 trilyon dolar civarında. Ciddi bir dönüşüme gidilmeyeceği varsayımıyla yapılan simülasyona göre, 2034’e gelindiğinde bu ülkelerin 2 trilyon dolar değerindeki serveti bitmiş olacak.

Bu Yazara Ait Diğer Makaleler