“Osmanlı Hatalı Devlet Adamına Ne Yapardı?” Analiz
Dr. Ahmet ANAPALI TARİH ARAŞTIRMACISI

Ahmet Anapalı’dan Tarihi Dosya

“Osmanlı Hatalı Devlet Adamına Ne Yapardı?”

Osmanlı büyük bir devlettir. Hem de çok büyük. Tüm tarihçiler ittifak eder ki, bu büyüklüğünü devlet söz konusu olduğunda kendi öz evladına bile kıyabilen, devletin zaafına sebebiyet verebilecek hataları yapan bürokrat ya da hanedan mensuplarının gözünün yaşına bakmamasıdır.

Ülkemiz çok büyük bir felaketin eşiğinden döndü, 15 Temmuz hain darbe kalkışmasında. Kadim devlet anlayışına göre, devlet önce kendi bekasına el uzatan bu tür yani 15 Temmuz türü kalkışmaları aldığı tedbirlerle önler ardından bu hainliğinin arkasında kim var kim yoksa ailesi ile birlikte ortadan kaldırırdı.

Mesela;

Gedik Ahmed Paşa, Osmanlı Tarihinde gelmiş geçmiş en gözü pek silahşor ve vezirlerden biridir. Diğer vezirlerden ayrı olarak Yeniçeri Ocağından yetişmişti. Yeniçeri Ocağından yetişmiş olmasından mıdır ya da karakterinden midir bilinmez, devlet adamları arasında serkeşliği, gözü pekliği ve sözünü sakınmaz ama bir o kadar da sadakati ile dikkat çekerdi.

Bu mağrur ve serkeş silahşor, 2. Bayezid’in ilk yıllarında son derece önemli görevler üstlendi. 2. Bayezid ile aralarının olmamasına rağmen ona saygı ve sadakatte asla bir kusur etmedi. Buna rağmen 2. Bayezid, ona içten içe her zaman bir kin ve nefret besledi. Alacağı intikamın gününü sabırla bekledi ve her daim Gedik Ahmed Paşa’nın yüzüne güldü.

Temmuz 1482’de  Cem Sultan Rodos’a gidince, 2. Bayezid ve Rodos Hakimi Büyük Üstad hemen görüşmelere başladılar. Büyük Üstad’ın gönderdiği elçileri 2.Bayezid Edirne’de ağırladı. Ancak onlarla Cem Sultan hakkında görüşmedi. O, bunun görüşülmesi için Gedik Ahmed Paşa ve Mesih Paşa’yı görevlendirdi.

Elçiler, Paşaların bulunduğu salona geçip selamlama bittikten sonra Gedik Ahmed Paşa, daha görüşmelerin en başında Rodos’un Osmanlı Devletine vergi vermesi ve Cem Sultan’ı iade etmesini istedi. Elçiler de ne olduğunu anlamadı ve bu konuyu görüşmek için gelmediklerini daha başka müzakere başlıkları olduğunu söyledi.

Bunun üzerine Gedik Ahmed Paşa, sinirle ayağa kalktı ve elçilere bağırmaya başladı. Yanındaki Mesih Paşa ise daha sakin bir şekilde Gedik Ahmed Paşa’nın kaftanından tuttu ve bu şekilde bağırmakla müzakerenin devam edemeyeceğini söyledi.

Bunun üzerine Gedik Ahmed Paşa kenara çekildi ve Mesih Paşa elçiler ile görüşmeye devam etti. Sonunda yapılan anlaşmaya göre 2. Bayezid, Cem’in muhafaza altında tutulması için heryıl 40.000 duka vermeyi kabul etti.

Gedik Ahmed Paşa, bu yapılan müzakereden hiç memnun değildi. Zira O, Cem için Rodos’a haraç vermek bir yana Rodos’tan vergi almayı istiyordu. Daha da olmadı donanma ile Rodos’a gidilecek ve Cem Sultan söke söke oradan alınacaktı. Ancak II. Bayezid bunların hiç birine yanaşmadı ve bu yüzden Gedik Ahmed Paşa ve 2. Bayezid sık sık tartıştı. Cem Sultan meselesinin de bu şekilde halledilmesinden sonra 2. Bayezid’in daha bir önemli meselenin halli gündeme geldi; Gedik Ahmed Paşa.

Kasım 1482 sonlarında Edirne sarayında 2. Bayezid bir ziyafet tertip etti. Bu ziyafete Yeniçeri Ağaları, vezirler ve elbette Gedik Ahmed Paşa da katıldı. Yenildi içildi sohbetler edildi. 2. Bayezid, bütün vezir ve ağalara rütbelerine göre hil’atler giydirdi. İçlerinden bir tek Gedik Ahmed Paşa’ya siyah hil’at giydirildi. Bu, Osmanlı töresine göre ölüm alameti idi. zira Osmanlılar siyah kıyafeti ya matem vakti cenazede ya da ölüm emrinin verileceği zaman giydirtirdi. Bu da demek oluyordu ki; Gedik Ahmed Paşa’nın sonu geldi.

Böyle de oldu. O akşam bütün vezirler evlerine gitmesine rağmen Gedik Ahmed Paşa evine gidemedi. Saraydaki dilsizler tarafından boğduruldu. Yeniçeriler tarafından çok sevilen Gedik Ahmed Paşa’nın idamı infiale sebep olmasın ve İstanbul’daki sarayda bulunan Cem’in oğlu Oğuzhan Yeniçeriler tarafından kullanılmasın diye gerekli tedbirleri aldı.

Peki neydi bu gözü pek cesur Gedik Ahmet Paşa’nın asılmasına sebep olan suçu? Cevabı çok basit. Devlet idaresinde sadakatle değil bazen şahsi menfaatlerini düşünerek nefsi hareket etmesidir.

Yani 15 Temmuz gibi bir hadise ile karşılaştırırsak darbe yapanların bazılarına karşı görmezden gelip sümen altı etmesiydi. Peki şimdi asıl soru?

Gedik Ahmet’i asan Sultan Bayezit, bugün yaşasaydı neler yapardı?

Bu Yazara Ait Diğer Makaleler