Marketlerde Büyük Vurgun! Röportaj
JEOSAM Jeopolitik Stratejik Araştırmalar Merkezi

Aydın Ağaoğlu’dan Çarpıcı Tespit

Marketlerde Büyük Vurgun!

MARKETLER, EVİMİZDEN SONRA EN ÇOK GİTTİĞİMİZ YERLER… ANCAK 2016 YILINININ EN BÜYÜK TÜKETİCİ SORUNU ‘MARKETLERDE ETİKET İLE KASA FİYATININ FARKLI OLMASI’ ÜZERİNE. İDDİALARA GÖRE; MARKET ZİNCİRLERİ YASALARA UYMAYARAK HALKIN MİLYONLARINI GASP EDİYOR. PEKİ TÜKETİCİ DURUMU TERSİNE ÇEVİRMEK İÇİN NE YAPMALI? HANGİ ADIM, O MARKET ZİNCİRLERİNİ İFLAS ETTİREBİLİR?

Tüketici Sorunları Derneği Onursal Başkanı Aydın Ağaoğlu, hayatımızın vazgeçilmez bir gerçeği olan marketlerin tüketici için kabusa dönmesinden endişeli. Derneklerine 2016 yılı için gelen en fazla şikayet, marketlerdeki ürünlerin raf ile kasa fiyatının aynı olmaması yönünde olmuş.

 

Yasalar Tüketiciden Yana

“Etiket fiyatında 20 lira yazıyor da kasaya gidince 120 lira çıkıyorsa satıcı, tüketiciye o ürünü 20 liradan vermek zorundadır. Ünlü bir mağaza zincirinde, 16’lı tuvalet kâğıdının üzerinde 5 lira etiket yazıyordu. Tabi ki kasaya gittiğimde o 5 lira değildi. Çünkü alışverişimi bilerek ayrı ödemiştim. O gün 100 liranın üzerinde alışverişim vardı ve bana ‘Mağaza kartı ile yaptığınız 100 liralık alışverişe dahil etseydiniz indirim geçerli olurdu.’ dediler. Böyle bir şey yok. O etikette kaç para yazıyorsa insanlara o bedelle vermeniz gerekiyor. Bunun üzerine şirketin genel müdürlüğüne mail attım, bana paramı geri ödeyin diye, kabul etmediler. Ben de Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurdum, haklı bulundum. Şirket itiraz yoluyla mahkemeye başvurdu ve orada da kaybetti.”

Süreç İnsanları Bezdiriyor

“Böyle bir durumla karşılaştığınızda önce yapmanız gereken fotoğraflarla belgelemektir ve etiketi de saklamanız gerekir. Günümüzde maalesef insanlar gayet makul bir sebep bildirerek hakkını aramıyorlar. Nedir, ‘ben 10 lirayı geri almak için günlerce, haftalarca mesai harcayamam, zaten benim yol masraflarım da bundan çok daha fazla olur’ diyorlar. O halde tüketicideki bu bezginlik, hak aramadaki bu isteksizliğin sebebi de belli. Demek ki yaplan masraflar tam tazmin olmuyor. Yasalarla tazminatın artırılması lazım.”

Tüketici Tatmin Olmuyor

 

“Tüketici, Hakem Heyeti’ne başvurduğunda yalnızca markette kendisinden alınan fazla parayı geri alabiliyor. Oysa kişinin masraflarının da karşılanabilmesi için heyetin karar verme parasal sınırı içinde bulunan miktara kadar hükmedebilmesi gerekir. Yani tüm harcadığı parayı geri almalı tüketici. Tüketici Hakem Heyetlerinin 2016 yılında karar verme parasal sınırı 3 bin 477 liradır. 3 liralık haksızlık için heyete başvuran bir vatandaşın durumu değerlendirilip, 5 kişilik hakem heyeti uygun gördüğü takdirde 500 ilâ 3 bin 477 liraya kadar manevi tazminata hükmedebilir. Yani tüketici tatmin edilebilir. Ve onlar da haklarını daha büyük istekle arar.”

MARKETTE MİLYONLUK VURGUN VAR!

“Vaat edilip uygulanmayan indirimlerle milyonlarca liralık vurgun mümkün. Bir markette, normal fiyatı 25 lira olan ürünün 10 liraya düştüğünü gördüm. Ürünü aldım, eve gidince gördüm ki fişte 25 lira yazıyor. Hemen mağazanın müşteri hizmetlerini aradım. Bana ‘mağazamızda yaptığınız bir alışveriş kaydı görünmüyor’ dediler. Ben de fişi aldım elime, ne yazıyorsa üzerinde okudum. Benden özür dileyip sistemde 2 saatlik bir arıza olduğunu söylediler, hemen fazla alınan 15 lirayı kartıma iade ettiler. Ama problem bitmiş değil dedim. Birincisi ben artık marketinize küstüm, ikincisi aynı sıkıntıyı sadece ben değil binlerce insan yaşadı, onların da hakkı var. Şimdi bu marketin Türkiye genelinde 5000 kasası var. Dakikada 1 işlem almasıyla, sisteminin 2 saatlik arızası neticesinde 9 milyon liralık vurgun yapmış oldu.”

Her Olayda Markete Ceza ‘200’ Lira!

“Gümrük Ticaret Bakanlığı, bu açıkgözlüğe yapılan her ihbar için 200 Türk Lirası ceza kesiyor. Aynı olaya bin şikâyet gelirse 200 bin lira ceza kesileceği anlamına geliyor. Tüketiciler benzer durumla karşılaşıp 3 liranın peşine düşmese bile elindeki belgelerle Gümrük Ticaret İl Müdürlüğüne hiçbir zahmete girmeden, BİMER yani Başbakanlık İletişim Merkezi üzerinden internet aracılığıyla şikâyetini iletirse bu tür şikâyetlerin sayısı kadar 200 lira ceza kesilir. Bu tarz bir vurgunu alışkanlık haline getiren market de iflas eder.”

İndirimde Usulsüzlük!

“İndirim etiketlerinde, indirimden önceki fiyatın yazı boyutu ile indirimli fiyatın yazı boyutu aynı olmak zorundadır. Ancak bu kurala uymayanlar da hayli fazla. Tüketici kanunu diyor ki indirim ile indirim öncesi fiyatının puntoları aynı olmak zorundadır. Satıcı hiç değilse indirimin şartlarını bir şekilde belirtse kendini bir nebze savunabilir. Ancak bu şekilde cezaya tâbi tutulurlar.”

‘Yalancı İndirim’de Fiyat Yarıya Düşer

“Satıcıların, aslında olmayan bir indirimi etikete yazarak tüketiciyi aldattığı da oluyor ve bu durumda yasa tüketiciyi mağdur olmaktan kurtarıyor. Ancak insanlar genel olarak haklarının farkında değiller. İnsanlarımız ya haklarını bilmiyor ya da arkasında durmuyor. Bakınız bir markette satıcı bir ürünün fiyatını önce 200’e çıkarıp sonra yüzde 50 indirim diyerek 100 liraya indiriyorsa, satıcının o ürünü indirimden önce ilan ettiği fiyata sattığını ispat etmesi gerek. Eğer tüketici ürünün indiriminin gerçek olmadığı kanaatinde ise kasadan, ürünün indirimden önceki fiyatla satılmış olduğunu ispat etmek için fiş istemelidir. Eğer fiş verilmezse satıcı indirimin gerçekliğini ispatlayamamış olur. Bu durumda ise tüketici ürünü yarı fiyatına alabilir. Eğer satıcı bunu kabul etmezse, isterse belediye zabıtasına isterseniz en yakın kaymakamlığa şikâyette bulunabilirsiniz. Çünkü bu kurumların da ceza kesme yetkileri vardır.”

Bu Yazara Ait Diğer Makaleler