“Aşı Pasaportuna Temkinliyim” Analiz
Nadine STEİGER NORVEÇ UNIVERSTY OF BERGEN

Yeni Bir Haksızlık Dalgası Mı?

“Aşı Pasaportuna Temkinliyim”

Avrupa Birliği içinde yeni tip koronavirüs kısıtlamalarına takılmadan seyahat edilebilmesi için önerilen aşı pasaportu başlangıçta kulağa hoş gelse de aslında içeriğinde birçok belirsizlik bulundurduğu gibi farklı ülkelerden de itirazlar yükseliyor. İlk belirsizlik aslında aşıya verilecek isim yönünde kendisini gösteriyor. Bu zamana kadar “aşı sertifikası”, “aşı pasaportu”, “Kovid pasaportu”, “dijital seyahat kartı” gibi birçok isimle anılan aşı pasaportu için Avrupa Komisyonu “Dijital Yeşil Geçiş Kartı” adını uygun gördü. Ayrıca bunun için yasal düzenleme teklif edeceğini açıkladı.

Aşı pasaportunun içeriği de bir diğer detay olarak karşımıza çıkıyor. Mesela bu pasaport neleri kapsayacak? Aslında aşı pasaportunun hedefi, esas olarak kişilerin aşı olmuşlarsa nerede, hangi aşıyı ne zaman olduklarını, olmamışlarsa PCR test sonuçlarını, Kovid-19 geçirmişlerse antikor oluşturup oluşturmadıkları gibi tıbbi bilgilere ait dijital verileri içermektir. Böylece aşı pasaportunun bu pasaporta sahip vatandaşların AB içinde gerek iş gerekse turistik amaçlı seyahatlerini kolaylaştıracak bir uygulama olması hedefleniyor.

Aslında aşı pasaportunun zorunlu tutulmasının birtakım olumlu yanlarının olabileceği aşikâr. Mesela aşı pasaportu zorunluluğunun olması seyahat edecek olan kişilerin daha güvenli kalmasını ve başkalarını da riske atmamasını sağlarken daha çok kişinin aşılanmasına da sebep olacaktır. Aşı yapılan kişilerin pasaportla ülkelere alınması turizmin canlanmasını sağlayabilir ve turizm merkezli ülkelerin ekonomileri için bu süreçte toparlayıcı rol oynayabilir. Aynı zamanda iş seyahatleri aksayan, serbest dolaşımdan yararlanamayan ticaret insanları için de ticari faaliyetleri canlandırıcı bir nitelikte olacağı düşünülüyor.

Ancak aşı pasaportunun olumsuz görülebilecek yanları da olabilir. Bunlardan birincisi, aşı olan kişiye Kovid-19 bulaşmayacağının bir garantisinin olmaması. Yani aşı olunsa da virüsün etkisinde kalma olasılığının hâlâ devam etmesi. Aşı olan bir kişinin bağışıklığının ne kadar süreceği henüz bilimsel kanıtlarla ortaya konulmuş değil. Ayrıca tüm ülkelerde dağıtım konusunda yaşanan sorunlardan dolayı aşıların aynı anda ve aynı oranda yapılamayacak olması adaletsiz bir tablo ortaya koyacaktır. Bu durum ülkeler arası ayrımcılık sorunu ortaya çıkarabilir. Bunun dışında pasaport güvenliğinin çok iyi sağlanması sorunu ortaya çıkacaktır ki birçok ülkede pasaport sahteciliği ile ilgili haberler şimdiden gündeme taşındı.

Aşı pasaportu uygulamasına geçilmesiyle karşılaşılacak sıkıntılardan biri de “karşılıklı tanınma” sorunu. Aşı pasaportu ile ilgili kararın AB ülkelerinde çıkması durumunda öncelikle ülkelerin bu düzenlemeyi kendi sağlık sistemleriyle uyumlaştırması gerekiyor. Ortak bir veri tabanının oluşturulması ve AB’nin bütün ülkelerinin aşılanan kişilerin bilgilerini bu ortak veri tabanı üzerinde işlemesi gerekecektir. Böylece diğer AB ülkeleri ihtiyaç olması durumunda bu veri tabanından kişilerin bilgilerine erişebilecektir. Bununla birlikte, verilerin ayrıca sınır kontrol sistemlerine işlenmesi, ülkeler arası giriş çıkışlarda kolaylık sağlayacaktır. Ayrıca AB’nin aşı pasaportu konusunda teknoloji yönetimini de başka firmalara bırakmak istemediği görülüyor. Bu konuda kendi sistemini oturtmak isteyen AB’nin uygulamayı sıkı tutması gerek, zira aşı pasaportunun kişiye özel bilgiler içermesi güvenliğin sağlanamaması durumunda AB için yeni sorunlar oluşturabilir.

Ayrıca aşı olup olmama isteğinin bireysel olması ile aşı pasaportu zorunluluğu çelişecektir. Aşı pasaportuna olumlu bakmayanlar, aşı olmamayı tercih edenlerin veya hamilelik ya da kronik hastalıklar gibi durumlardan dolayı aşı olamayanların haklarının ihlal edilebileceğini savunuyor ki pek de haksız sayılmazlar. Dolayısıyla böyle bir pasaportun insan hakları ve özgürlüklerle ilgili bir boşluk yaratıp yaratmayacağı da tartışma konusu.

Bununla birlikte hangi ülkelerin hangi aşı markalarını kabul edip etmeyeceği de farklı ülkelerde farklı aşılar olmuş bireyleri karmaşaya sürükleyebilir. Bu durum da pasaportla ilgili çok daha detaylı bir düzenleme yapılması ihtiyacını doğuruyor.

Bu Yazara Ait Diğer Makaleler